1. Elektroliz hakykatda näme üçin ulanylýar?
Telefonyňyzdaky ýa-da noutbukyňyzdaky mis barada oýlanyň - ol ýerden ulanmaga taýýar ýagdaýda çykmaýar. Eretmekden soň, altyn, kümüş we gurşun ýaly garyndylar bilen doldurylan gödek, gara mis plitalary galýar.Elektroliz bu "hapa garyndyny" "arassa suwa" öwürýän prosesdir.
Ýönekeý söz bilen aýdylanda, ol çig misi arassalaýar we köne simlere we galyndylaryna "ikinji ömür" berýär, olary gaýtadan ulanyp boljak mise öwürýär. Bu ädim bolmasa, häzirki zaman tehnologiýalarynyň köpüsi işlemezdi.
2. Bu "mis ýuwulmasy" hakykatda nähili işleýär?
Bu eşidilýändiginden aňsat - misden göçürilýän jaýy göz öňüne getiriň.
Siziň kiçijik suw howuzy ýaly mis sulfat ergini bilen doldurylan uly çelek bar. Bir tarapyna hapa, galyň mis plastinkany (anod), beýleki tarapyna bolsa ýagty, inçe arassa mis plastinkany (katod) asyň.
Togy ýakanyňyzda, hapa plastinka kem-kemden mis ionlaryna öwrülýär, olar arassa mis listine tarap "çekilýär" we ol ýerde olar ýene-de berk mise öwrülýär we tertipli ýagdaýda gatlak-gatlak toplanýar.
Garyndylar bir ýere jemlenmeýär: altyn we kümüş gara laý (anod laýy) hökmünde düýbe çökýär, ony aýratynlykda ýygnap bolýar. Beýleki garyndylar ýa suwuklykda ereýär ýa-da düýbe çökýär. Daşalandan soň, iň arassa mis galýar.
3. Näme üçin şu kynçylyklaryň hemmesini başdan geçirmeli?
Esasan hem üç sebäp bilen:arassalyk, girdeji we planeta. Arassalyk:Elektrolitik mis 99,99% -den gowrak arassalyga ýetip bilýär. Çipleri ýa-da takyk gurallary ýasaýan wagtyňyz, hatda kiçijik bir hapaçylyk hem ähli zady zaýalap biler.Girdeji:Anod çökündisinde gaýtadan dikeldilýän altyn we kümüş bar - esasan "gömülýän hazynany" tapmak ýaly.Planeta:Häzirki zaman hapa suwlary arassalamak ulgamlary bilen utgaşdyrylanda, tutuş proses arassa saklanyp we ekologiýa taýdan gözegçilikde saklanyp bilner. Gaýtadan işleýänler üçin bu mis galyndylaryny "altyn" ýaly gowy zada öwürmegiň iň tygşytly usulydyr.
4. Elektroliziň açary – durnukly tok
Bu ýerde hakyky gahryman tank däl - olelektrik.
Eger tok ýokary-aşak üýtgese, mis örtügi deň däl we çukurly bolýar, çeýnelýän ýaly görünýär we materialy hem-de energiýany sowurýar. Şonuň üçin tok göni çyzyk ýaly durnukly bolmaly.
Zawodda bu iş aşakdakylara degişlidirdüzeltiji şkafOl on müňlerçe amperi dolandyryp bilýär, kislotaly buglara garşy durýan korpusy we temperaturany akylly sazlaýan we gyzgynlygyň öňüni alýan içki ulgamy bar. Eger bu zat işlemese, tutuş önümçilik liniýasy togtaýar.
5. Bu nirede ulanylýar?
Ähli ýerde diýen ýaly:
- Iri eritme zawodlary: Gazylyp alynýan misi ýokary arassa mise öwürmek.
- Elektron galyndylary gaýtadan işleýänler: Köne kompýuter anakartlaryndan misi dikeltmek.
- Mis folga zawodlary: Smartfonlaryň elektron platalarynda ulanylýan inçe folga öndürmek.
- Metallary gaýtadan işleýän ähli desgalar: Senagat galyndylaryndan mis çykarmak.
Gysgaça aýdylanda, maksat misi arassa almak bolsa - ol magdandan täze alnan bolsa-da ýa-da galyndydan gaýtadan işlenen bolsa-da - ol elektrolizden geçmeli. Ol häzirki zaman senagatynyň görlüp-eşidilmedik gahrymany we aýlawly ykdysadyýet ideýasyny diňe bir gürrüňden has köp zada öwürýän zat hem şudur.
Ýerleşdirilen wagty: 2026-njy ýylyň 9-njy ýanwary
