1. Dispersiýa ukyby
Başlangyç tok paýlanyşy bilen deňeşdirilende, belli bir erginiň elektrodda (köplenç katodda) örtügiň has deň paýlanyşyny üpjün etmek ukyby. Örtük kuwwaty diýlip hem atlandyrylýar.
2. Çuňňur örtük ukyby:
Kaplama erginiň belli bir şertlerde oýuklara ýa-da çuň deşiklere metal örtügini çökdürmek ukyby.
3 Elektrokaplama:
Bu belli bir metal ionuny öz içine alýan elektrolitde katod hökmünde iş bölegi arkaly geçmek üçin pes woltly göni toguň belli bir tolkun görnüşini ulanmak prosesidir. Şeýle hem metal ionlaryndan elektronlary almak we olary katodda metala yzygiderli ýerleşdirmek prosesidir.
4 Tok dykyzlygy:
Birlik meýdanly elektroddan geçýän tok güýjüniň derejesi adatça A/dm2 bilen görkezilýär.
5 Häzirki netijelilik:
Elektroddaky reaksiýa netijesinde emele gelen önümiň hakyky agramynyň elektrik energiýasynyň birliginden geçende onuň elektrohimiki ekwiwalentine gatnaşygy adatça prosent hökmünde görkezilýär.
6 Katod:
Elektronlary almak üçin reaksiýa girýän elektrod, ýagny gaýtarma reaksiýasyna girýän elektrod.
7 Anod:
Reaksiýa berijilerden elektronlary kabul edip bilýän elektrod, ýagny oksidlenme reaksiýalaryna gatnaşýan elektrod.
10 Katodik örtük:
Esasy metaldan ýokary algebraik elektrod potensialyna eýe bolan metal örtük.
11 Anodik örtük:
Elektrod potensialynyň algebraik gymmaty esasy metalyňkydan kiçi bolan metal örtük.
12 Çökme tizligi:
Wagt birligi içinde komponentiň ýüzüne çöken metalyň galyňlygy. Adatça sagatda mikrometrlerde görkezilýär.
13 Aktiwleşdirme:
Metall ýüzüniň küt ýagdaýyny ýok etmek prosesi.
14 Passiwasiýa;
Käbir daşky gurşaw şertlerinde metalyň ýüzüniň adaty ereme reaksiýasy uly päsgelçilik döredýär we elektrod potensiallarynyň giň diapazonynda bolup geçýär.
Metalyň eremeginiň reaksiýa tizligini örän pes derejä düşürmegiň täsiri.
15 Wodorodyň döwülmegi:
Oýmak, ýag aýyrmak ýa-da elektrokaplama ýaly proseslerde metallar ýa-da garyndylar tarapyndan wodorod atomlarynyň siňdirilmegi netijesinde döreýän döwülme.
16 PH bahasy:
Wodorod ionlarynyň işjeňliginiň giňden ulanylýan negatiw logarifmi.
17 Matrisa materialy;
Metaly çökdürip bilýän ýa-da onuň üstünde plýonka gatlagyny emele getirip bilýän material.
18 Kömekçi anodlar:
Elektrokaplamada adatça zerur bolan anoddan başga-da, örtülen bölegiň ýüzünde toguň paýlanyşyny gowulandyrmak üçin kömekçi anod ulanylýar.
19 Kömekçi katod:
Elektrik geçirijileriniň aşa köp jemlenmegi sebäpli örtülen bölegiň käbir böleklerinde döräp biljek çyzyklary ýa-da ýanyklary aradan aýyrmak üçin, toguň bir bölegini sarp etmek üçin şol bölegiň golaýynda belli bir görnüşli katod goşulýar. Bu goşmaça katoda kömekçi katod diýilýär.
20 Katodik polýarizasiýa:
Katod potensialynyň deňagramlylyk potensialyndan daşlaşyp, elektroddan göni tok geçende ters tarapa hereket edýän hadysasy.
21 Ilkinji tok paýlanyşy:
Elektrod polýarizasiýasynyň ýoklugynda elektrod ýüzünde toguň paýlanyşy.
22 Himiki passiwasiýa;
Iş bölegini oksidleýji maddalary öz içine alýan erginde işläp bejermek prosesi, bu bolsa ýüzüň üstünde gorag plýonkasy hökmünde hyzmat edýän örän inçe passiwasiýa gatlagyny emele getirýär.
23 Himiki oksidlenme:
Himiki işleme arkaly metalyň ýüzünde oksid plýonkasynyň emele gelmegi prosesi.
24 Elektrokimiki oksidlenme (anodizasiýa):
Metall bölegi anod hökmünde ulanylýan belli bir elektrolitde elektroliz arkaly metal bölegiň ýüzünde gorag, bezeg ýa-da başga bir funksional oksid plýonkasyny emele getirmek prosesi.
25 Zarbaly elektrokaplama:
Tok prosesinden geçýän derrew ýokary tok.
26 Konwersiýa filmi;
Metalyň himiki ýa-da elektrohimiki işlenilmegi netijesinde emele gelen metaly öz içine alýan birleşmäniň ýüz maskasynyň ýüz gatlagy.
27 Polat gök reňke öwrülýär:
Polad böleklerini howada gyzdyrmak ýa-da olary oksidleýji ergine batyrmak arkaly ýüzünde, adatça gök (gara) reňkli inçe oksid plýonkasyny emele getirmek prosesi.
28 Fosfatlaşdyryş:
Polat bölekleriniň ýüzünde eremeýän fosfat gorag plýonkasyny emele getirmek prosesi.
29 Elektrokimiki polýarizasiýa:
Togyň täsiri astynda elektroddaky elektrohimiki reaksiýa tizligi daşarky energiýa çeşmesinden berilýän elektronlaryň tizliginden pes bolýar, bu bolsa potensialyň negatiw süýşmegine we polýarizasiýanyň ýüze çykmagyna sebäp bolýar.
30 Konsentrasiýanyň polýarizasiýa:
Elektrod ýüzüniň golaýyndaky suwuk gatlak bilen erginiň çuňlugynyň arasyndaky konsentrasiýanyň tapawudyndan ýüze çykýan polýarizasiýa.
31 Himiki ýagdan arassalamak:
Iş böleginiň ýüzünden ýag lekelerini aşgarly erginde sabynlaşdyrmak we emulsiýalaşdyrmak arkaly aýyrmak prosesi.
32 Elektrolitik ýagsyzlandyryş:
Elektrik togunyň täsiri bilen iş bölegini anod ýa-da katod hökmünde ulanyp, iş böleginiň ýüzünden ýag lekelerini aşgar ergininde aýyrmak prosesi.
33 Ýagtylyk çykarýar:
Ýalpyldawuk ýüz emele getirmek üçin metaly gysga wagtlap erginde çümdürmek prosesi.
34 Mehaniki jylaňlama:
Jylaw pastasy bilen örtülen ýokary tizlikli aýlanýan jylaw tigirini ulanmak arkaly metal bölekleriň ýüzüniň ýagtylygyny gowulandyrmagyň mehaniki işleme prosesi.
35 Organiki ergin bilen ýag aýyrmak:
Bölekleriň ýüzünden ýag lekelerini aýyrmak üçin organiki erginleri ulanmak prosesi.
36 Wodorody aýyrmak:
Elektrokaplama önümçiligi wagtynda metalyň içinde wodorodyň siňdiriliş prosesini aradan aýyrmak üçin metal böleklerini belli bir temperaturada gyzdyrmak ýa-da başga usullary ulanmak.
37 Çyrtyp aýyrmak:
Komponentiň ýüzünden örtügi aýyrmak prosesi.
38 Gowşak aşındyrma:
Kaplamadan öň, belli bir düzümli erginde metal bölekleriň ýüzündäki örän inçe oksid plýonkasyny aýyrmak we ýüzüni işjeňleşdirmek prosesi.
39 Güýçli eroziýa:
Metal böleklerinden oksid posuny aýyrmak üçin metal bölekleri ýokary konsentrasiýaly we belli bir temperatura aşındyrylan ergine batyryň.
Eroziýanyň prosesi.
40 Anod haltalary:
Anod laýynyň ergine girmeginiň öňüni almak üçin anodyň üstüne goýulýan pagtadan ýa-da sintetiki matadan ýasalan halta.
41 Ýagtylandyryjy serişde:
Elektrolitlerde ýagty örtükleri almak üçin ulanylýan goşundylar.
42 Surfaktantlar:
Örän az mukdarda goşulanda-da, ýüzara dartgynlylygy ep-esli azaldyp bilýän madda.
43 Emulgator;
Garyşmaýan suwuklyklaryň arasyndaky serhet dartgynlylygyny azaldyp, emulsiýa emele getirip bilýän madda.
44 Şelatlaşdyryjy agent:
Metal ionlary ýa-da metal ionlaryny öz içine alýan birleşmeler bilen kompleks emele getirip bilýän madda.
45 Izolýasiýa gatlagy:
Elektrodyň ýa-da enjamyň belli bir bölegine çalynýan material gatlagy, şol bölegiň ýüzüni elektrik geçirmeýän etmek üçin.
46 Çyglylandyryjy serişde:
Iş bölegi bilen erginiň arasyndaky serhet dartgynlylygyny azaldyp bilýän we iş böleginiň ýüzüni aňsatlyk bilen çygly edýän madda.
47 Goşundylar:
Erginiň elektrohimiki işini ýa-da hilini gowulandyryp bilýän erginiň düzüminde saklanýan az mukdarda goşundy.
48 Bufer:
Erginiň pH derejesini belli bir aralykda saklap bilýän madda.
49 Hereket edýän katod:
Plitlenen bölek bilen direk çybygynyň arasynda döwürleýin özara hereketi döretmek üçin mehaniki enjamy ulanýan katod.
50 Üznüksiz suw plýonkasy:
Adatça, ýüzdäki suw örtügini üznüksiz edýän, ýüzdäki hapalanma sebäpli ýüze çykýan deň däl çyglylyk üçin ulanylýar.
51 Gözeneklilik:
Birlik meýdana düşýän iňňe deşikleriniň sany.
52 Pinh Deşikleri:
Katodyň ýüzündäki belli bir nokatlarda elektrodegiş prosesindäki päsgelçilikler örtügiň çökmegine päsgel berýär, daş-töweregindäki örtük bolsa galyňlaşmagyny dowam etdirýär, örtügiň ýüzünden aşaky örtüge ýa-da substrat metalyna çenli kiçijik gözenekler ýüze çykýar.
53 Reňk üýtgemesi:
Metallyň ýa-da örtügiň ýüzüniň reňkiniň korroziýa sebäpli üýtgemegi (meselem, garaňkylaşmak, reňkiniň üýtgemegi we ş.m.).
54 Baglanyşyk güýji:
Örtük bilen substrat materialynyň arasyndaky baglanyşygyň güýji. Ony örtügi substratdan aýyrmak üçin gerek bolan güýç bilen ölçäp bolýar.
55 Piling:
Örtügiň substrat materialyndan list ýaly görnüşde aýrylmagy hadysasy.
56 Gubka ýaly örtük:
Elektrokaplama prosesinde emele gelen we substrat materialyna berk baglanmadyk boş we gözenekli çökündiler.
57 Ýanan örtük:
Ýokary toguň aşagynda emele gelen garaňky, gödek, boş ýa-da pes hilli çökündi, köplenç öz içine alýar
Oksid ýa-da başga garyndylar.
58 Nokat:
Elektrokaplama we korroziýa wagtynda metal ýüzlerinde emele gelen kiçi çukurlar ýa-da deşikler.
59 Örtük lehimleme häsiýetleri:
Eriýän lehim bilen örtük ýüzüniň çygly bolmagynyň mümkinçiligi.
60 Gaty hrom örtük:
Ol dürli substrat materiallaryna galyň hrom gatlaklaryny örtmegi aňladýar. Aslynda, onuň berkligi bezeg hrom gatlagyndan gaty däl we eger örtük ýalpyldawuk bolmasa, ol bezeg hrom örtüginden ýumşakdyr. Ol berk hrom örtmek diýlip atlandyrylýar, sebäbi onuň galyň örtügi ýokary berkligini we aşynma garşylyk häsiýetlerini görkezip bilýär.
T: Elektrokaplama boýunça esasy bilimler we terminologiýa
D: Belli bir erginiň başlangyç tok paýlanyşy bilen deňeşdirilende belli bir şertlerde elektrodda (köplenç katodda) örtügiň has deň paýlanyşyny gazanmak ukyby. Örtük kuwwaty diýlip hem atlandyrylýar.
K: Elektrokaplama
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 20-nji dekabry
