Zyýansyz synag: görnüşleri we ulanylyşlary

Zyýansyz synag näme?

Zyýansyz synag geçirmek, gözegçilere önüme zyýan ýetirmezden maglumat ýygnamaga mümkinçilik berýän netijeli usuldyr. Ol önümi sökmezden ýa-da ýok etmezden, obýektleriň içindäki kemçilikleri we zaýalanmalary barlamak üçin ulanylýar.

Zyýansyz synag (NDT) we zyýansyz barlag (NDI) obýekte zyýan ýetirmezden synag geçirmek bilen baglanyşykly sinonim terminlerdir. Başgaça aýdylanda, NDT zyýansyz synag üçin, NDI bolsa synagdan geçmek/ýatyrmazlyk üçin ulanylýar.
Käbir ýagdaýlarda, zyýan ýetirmeýän synag (NDT) we zyýan ýetirmeýän barlag (NDI) bir-biriniň ornuny tutup bilner, ikisi hem obýektlere zyýan ýetirmezden synag geçirmek diýmekdir. Başgaça aýdylanda, NDT zyýan ýetirmeýän synag üçin ulanylýar, NDI bolsa synagdan geçmek/ýatyrylmak üçin ulanylýar. Bu bölüme zyýan ýetirmeýän barlagyň NDT usullary hem goşulýandygy sebäpli, ulanylyşyňyza we maksadyňyza baglylykda ikisiniň arasynda tapawutlandyrmak maslahat berilýär.

NDT-niň iň köp iki maksady:

Hil bahalandyrmasy: Öndürilen önümlerdäki we böleklerindäki meseleleri barlamak. Mysal üçin, dökümiň ​​kiçelmegini, kebşirleme kemçiliklerini we ş.m. barlamak üçin ulanylýar.

Ömrüň dowamlylygyny bahalandyrmak: Önümiň howpsuz işlemegini tassyklamak. Gurluşyklaryň we infrastrukturanyň uzak möhletli ulanylyşynda näsazlyklary barlamak üçin ulanylyp bilner.
Zyýansyz synagyň artykmaçlyklary

Zyýansyz synaglar obýektleri barlamagyň howpsuz we netijeli usullaryny aşakdaky ýaly hödürleýär.

Ýokary takyklyk, ýüzünden görünmeýän kemçilikleri tapmak aňsat.
Obýektlere zyýan ýetmedi, ähli barlaglar üçin elýeterli.
Önümiň ygtybarlylygyny ýokarlandyrmak
Wagtynda abatlaýyş ýa-da çalşyryş anyklaň
Zyýansyz synagyň has takyk we netijeli bolmagynyň sebäbi, obýektiň içki kemçiliklerini oňa zyýan ýetirmezden anyklap bilmegidir. Bu usul rentgen barlagyna meňzeýär, ol daşardan kesgitlemek kyn bolan döwülme ýerini açyp görkezýär.

Bu usul önümi hapalamaýandygy ýa-da zaýalamaýandygy üçin, önümi ibermezden öň barlamak üçin zyýansyz synag (NDT) ulanylyp bilner. Bu, ähli barlanan önümleriň has gowy barlaglardan geçmegini üpjün etmäge kömek edýär, bu bolsa önümiň ygtybarlylygyny ýokarlandyrýar. Şeýle-de bolsa, käbir ýagdaýlarda birnäçe taýýarlyk ädimleri talap edilip bilner, bu bolsa deňeşdirme boýunça gymmat bolup biler.

Umumy NDT usullarynyň usullary

Zyýansyz synagda ulanylýan birnäçe usul bar we olar barlanyljak kemçiliklere ýa-da materiallara baglylykda dürli derejelere eýedir.

Radiografiki barlag (RT)

Bu usul önümi hapalamaýandygy ýa-da zaýalamaýandygy üçin, harytlaryň iberilmezden öň barlag üçin zyýansyz synag (NDT) ulanylyp bilner. Bu, barlanan ähli önümleriň has gowy barlaglardan geçmegini üpjün etmäge kömek edýär we şeýlelik bilen önümiň ygtybarlylygyny ýokarlandyrýar. Şeýle-de bolsa, käbir ýagdaýlarda birnäçe taýýarlyk ädimleri talap edilip bilner, bu bolsa deňeşdirme boýunça gymmat bolup biler. Radiografik synag (RT) obýektleri barlamak üçin rentgen we gamma şöhlelerini ulanýar. RT dürli burçlarda surat galyňlygyndaky tapawutlary ulanmak arkaly kemçilikleri anyklaýar. Kompýuterleşdirilen tomografiýa (KT) barlag wagtynda obýektleriň kese-kesiş we 3D suratlaryny berýän senagat NDT suratlandyryş usullarynyň biridir. Bu aýratynlyk içki kemçilikleriň ýa-da galyňlygyň jikme-jik seljerilmegine mümkinçilik berýär. Ol polat plitalaryň galyňlygyny ölçemek we binalaryň içki derňewi üçin amatlydyr. Ulgamy işletmezden öň, käbir zatlary göz öňünde tutmak gerek: radiasiýany ulanmakda örän seresap bolmak gerek. RT litium-ion batareýalarynyň we elektron zynjyr platalarynyň içki seljermesi üçin ulanylýar. Şeýle hem, elektrik stansiýalarynda, zawodlarda we beýleki binalarda gurnalan turbalardaky we kebşirlenen tikişlerdäki kemçilikleri anyklamak üçin ulanylyp bilner.

Ultrases barlagy (UT)

Ultrases synagy (UT) obýektleri ýüze çykarmak üçin ultrases tolkunlaryny ulanýar. Ses tolkunlarynyň materiallaryň ýüzünde şöhlelenmegini ölçemek arkaly UT obýektleriň içki ýagdaýyny ýüze çykaryp biler. UT köp pudaklarda materiallara zyýan ýetirmeýän zyýansyz synag usuly hökmünde ulanylýar. Ol önümlerdäki içki kemçilikleri we rulonly spirallar ýaly birmeňzeş materiallardaky kemçilikleri ýüze çykarmak üçin ulanylýar. UT ulgamlary howpsuz we ulanmak aňsat, ýöne düzgünsiz görnüşli materiallara gelende olaryň çäklendirmeleri bar. Olar önümlerdäki içki kemçilikleri ýüze çykarmak we rulonly spirallar ýaly birmeňzeş materiallary barlamak üçin ulanylýar.

Burulgaly Tok (Elektromagnit) Synag (ET)

Burulýan tok (BT) synagynda üýtgeýän tokly spiral obýektiň ýüzüne golaý ýerleşdirilýär. Spiraldaky tok elektromagnit induksiýa prinsipine eýerip, obýektiň ýüzüne golaý aýlanýan burulýan tok döredýär. Soňra ýaryklar ýaly ýüzdäki kemçilikler ýüze çykarylýar. BT synagy öňünden ýa-da soňundan işlemegi talap etmeýän iň köp ýaýran weýran ediji däl synag usullarynyň biridir. Ol galyňlygy ölçemek, binany barlamak we beýleki ugurlar üçin örän amatlydyr we köplenç önümçilik zawodlarynda ulanylýar. Şeýle-de bolsa, BT synagy diňe geçiriji materiallary ýüze çykaryp bilýär.

Magnit Bölejiklerini Synamak (MT)

Magnit Bölejiklerini Synagdan Geçirmek (MT) magnit poroşogy öz içine alýan barlag ergininde materiallaryň ýüzüniň aşagyndaky kemçilikleri ýüze çykarmak üçin ulanylýar. Obýektiň ýüzündäki magnit poroşogynyň şekilini üýtgetmek arkaly ony barlamak üçin obýekte elektrik togy berilýär. Tok ol ýerde kemçiliklere gabat gelende, kemçiligiň ýerleşýän ýerinde akym syzma meýdanyny döreder.
Ol ýerüsti ýüzdäki ýüzsüz/inçe ýaryklary ýüze çykarmak üçin ulanylýar we uçar, awtoulag we demir ýol bölekleri üçin elýeterlidir.

Penetrant synagy (PT)

Penetrant synagy (PT) kapillýar täsir arkaly obýekte penetrant ulanmak arkaly kemçiligiň içini doldurmak usulyna degişlidir. Işlenip gutarylandan soň, ýüzleý penetrant aýrylýar. Kemçiligiň içine giren penetrant ýuwulyp aýrylyp bilmeýär we saklanyp galýar. Işläp düzüji bilen üpjün etmek arkaly kemçilik siňdirilip, görünýär. PT diňe ýüzleý kemçilikleri barlamak üçin amatlydyr, has uzak işläp düzmegi we has köp wagt talap edýär we içki barlag üçin amatly däl. Ol turboreaktiw hereketlendirijiniň turbina pyçaklaryny we awtoulag böleklerini barlamak üçin ulanylýar.

Başga usullar

Çekiç zarbasyny synag etmek ulgamy, adatça, obýektiň içki ýagdaýyny barlaýan operatorlar tarapyndan ýerine ýetirilýär, olar ony urmak we netijede çykýan sesi diňlemek arkaly barlaýarlar. Bu usul, bitewi çaý käsesi urlanda aýdyň ses çykarýan, döwülen bolsa dym ses çykarýan şol bir prinsipi ulanýar. Bu synag usuly boş boltlary, demir ýol oklaryny we daşky diwarlary barlamak üçin hem ulanylýar. Wizual barlag, işgärleriň obýektiň daşky görnüşini wizual taýdan barlaýan iň ýönekeý we iň köp ulanylýan zyýansyz synag usullarynyň biridir. Zyýansyz synag dökümleriň, demir önümleriniň, prokat önümleriniň, turba geçirijileriniň, kebşirleme prosesleriniň we ş.m. hil gözegçiliginde artykmaçlyklar berýär, şeýlelik bilen senagat desgalarynyň howpsuzlygyny we ygtybarlylygyny ýokarlandyrýar. Şeýle hem, köprüler, tuneller, demir ýol tigirleri we oklary, uçarlar, gämiler, ulaglar ýaly ulag infrastrukturasyny saklamak, şeýle hem elektrik stansiýalarynyň we beýleki gündelik durmuş infrastrukturasynyň turbinalaryny, turbalaryny we suw çeleklerini barlamak üçin ulanylýar. Mundan başga-da, NDT tehnologiýasyny medeni ýadygärlikler, sungat eserleri, miweleri klassifikasiýa etmek we termal surat synagy ýaly senagat däl ugurlarda ulanmak barha möhümleşýär.